Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026), chiều 6/10, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An tổ chức Trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long với truyền thống hiếu học tỉnh Nghệ An” tại Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh.
Sự kiện là hoạt động văn hóa ý nghĩa nhằm tôn vinh những giá trị tiêu biểu: Biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của quốc gia Đại Việt và niềm tự hào Khoa bảng xứ Nghệ.
Tham dự lễ khai mạc có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trường Chính trị tỉnh Nghệ An, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cùng đại diện các dòng họ khoa bảng xứ Nghệ và đông đảo công chúng.
Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An Bùi Công Vinh cho biết:
Năm 1076, Quốc Tử Giám được thành lập tại kinh đô Thăng Long, mở ra một dấu mốc quan trọng trong lịch sử giáo dục Việt Nam. Qua nhiều thế kỷ, nơi đây trở thành biểu tượng của đạo học, của tinh thần tôn sư trọng đạo, học để thành tài và đem tài năng phụng sự đất nước. Dấu ấn của Quốc Tử Giám vì thế không chỉ nằm trong những bức tường của kinh thành Thăng Long, mà còn lan tỏa đến nhiều vùng quê, nhiều thế hệ người Việt.
Trong dòng chảy đó, Nghệ An là một vùng đất đặc biệt. Vùng đất nổi tiếng về địa linh nhân kiệt, về những con người chịu thương, chịu khó, giàu nghị lực và đặc biệt coi trọng việc học. Câu chuyện của dòng họ Ngô ở Diễn Châu, với nhiều đời đỗ đạt, đã trở thành một biểu tượng đẹp của truyền thống khoa bảng Nghệ An: “Sáng khoai, trưa khoai, tối khoai, khoai ba bữa/ Cha đỗ, con đỗ, cháu đỗ, đỗ cả nhà”.
Từ những làng quê ấy, Nghệ An đã ghi danh vào lịch sử dân tộc nhiều thế hệ hiền tài, những người không chỉ học để thành danh mà còn đem trí tuệ, nhân cách và tài năng phụng sự quê hương, đất nước: Trạng nguyên Bạch Liêu, Trạng nguyên Hồ Tông Thốc; là những danh nhân, sĩ phu, nhà văn hóa như Hồ Xuân Hương, Phan Bội Châu, Đặng Thai Mai; đặc biệt là Chủ tịch Hồ Chí Minh – người con của quê hương Nam Đàn, một biểu tượng lớn của trí tuệ, nhân cách, ý chí và khát vọng giải phóng dân tộc. Những tên tuổi ấy góp phần làm nên một diện mạo riêng của vùng đất mà hôm nay chúng ta vẫn tự hào gọi là “đất học xứ Nghệ”.
Trưng bày chuyên đề “Quốc Tử Giám Thăng Long với truyền thống hiếu học tỉnh Nghệ An” là cơ hội để công chúng tiếp cận hệ thống tư liệu, hiện vật về lịch sử hình thành, vai trò và những giá trị của Quốc Tử Giám Thăng Long; đồng thời khám phá truyền thống khoa bảng, những dòng họ hiếu học, những danh nhân, nhà giáo, nhà khoa học và những người con Nghệ An đã góp phần làm rạng danh quê hương, đất nước. Đây cũng là dịp kết nối, nâng cao nhận thức về việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, góp phần tăng cường sự gắn kết giữa Hà Nội và Nghệ An.
Tại sự kiện diễn ra một số hoạt động trải nghiệm góp phần giúp việc tìm hiểu về giáo dục và khoa cử xưa trở nên gần gũi, sinh động hơn như: Xin chữ, in dập họa tiết hoa văn bia tiến sĩ. Các hoạt động này thu hút đông đảo công chúng tham gia, đặc biệt là giới trẻ.
Quốc Tử Giám Thăng Long ra đời năm 1076 - Trường Quốc học đầu tiên, trung tâm đào tạo nhân tài cấp cao thời quân chủ. Trải qua hơn 900 năm hình thành và phát triển Văn Miếu – Quốc Tử Giám mãi trường tồn cùng tinh thần hiếu học, trọng hiền tài của đất nước. Nơi đây hiện lưu giữ 82 tấm bia Tiến sĩ – Di sản tư liệu thế giới, khắc ghi 1.307 lượt người đỗ đại khoa.
Nghệ An nổi tiếng là vùng đất khoa bảng tiêu biểu với hệ thống trường công lớn từ cấp tỉnh đến các phủ huyện. Các trường tư của nhiều nhà khoa bảng mở ra dạy dỗ học trò như: Trường Nam Sơn của Thám hoa Nguyễn Đức Đạt, trường Tú Viên ở Thanh Chương, trường cụ Cử Kiều ở Nam Đàn…. Trường thi Hương Nghệ An với nhiều danh nhân khoa bảng từng tham gia thi cử. Trong 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu, Nghệ An có 44 vị Tiến sĩ và 4 vị làm Tế tửu, Tư nghiệp Quốc Tử Giám Thăng Long.
Nguồn: https://baophapluat.vn/trung-bay-quoc-tu-giam-thang-long-voi-truyen-thong-hieu-hoc-tinh-nghe-an.html
