TỪ LIÊN KẾT SẢN XUẤT ĐẾN THAY ĐỔI TƯ DUY NÔNG DÂN
Được thành lập từ năm 1989, HTX Dịch vụ nông nghiệp Bình Thành (xã Lấp Vò) xác định liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm là trọng tâm trong kế hoạch phát triển bền vững.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị và giảm những rủi ro do thị trường.
Theo ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Bình Thành, việc liên kết sản xuất giúp lợi nhuận của thành viên tăng thêm trên mỗi đơn vị diện tích, trước hết nhờ giá cả ổn định thông qua hợp đồng tiêu thụ được ký kết trước khi thu hoạch.
Cùng với đó, việc quy hoạch hợp lý từng khu vực sản xuất, bố trí cơ cấu giống theo đơn đặt hàng giúp HTX giảm chi phí đầu tư, trong đó có chi phí cung cấp dịch vụ thủy nông.
Thành viên được ngành chuyên môn và HTX hướng dẫn sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, hiệu quả, vừa giảm chi phí sản xuất, vừa hạn chế tác động đến môi trường.
“Thông qua việc liên kết, kiến thức của người nông dân từng bước được nâng cao. Từ đó, giúp nông dân có cách nhìn hợp lý về thị trường nông sản hàng hóa, gắn bó và ủng hộ HTX trong việc đàm phán, thương thảo hợp đồng…”, ông Đời chia sẻ.
Trong lĩnh vực cây ăn trái, HTX Nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát (xã Tân Thuận Bình) cũng đang cho thấy vai trò của HTX trong việc định hướng lại sản xuất theo nhu cầu thị trường.
HTX được thành lập tháng 3-2021. Nhận thấy thị trường nội địa và Trung Quốc còn bấp bênh, hiệu quả chưa cao và chưa đáp ứng kỳ vọng của thành viên, đầu năm 2022, HTX mạnh dạn tuyên truyền, vận động thành viên chuyển đổi phương thức sản xuất thanh long theo hướng an toàn, VietGAP, GlobalGAP, hướng đến xuất khẩu vào những thị trường khó tính.
Không dừng lại ở việc nâng chất lượng sản phẩm, HTX còn hướng dẫn thành viên xông đèn rải vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và chủ động hơn về sản lượng. HTX còn mở cửa hàng cung cấp vật tư nông nghiệp với giá gốc, qua đó hỗ trợ thành viên giảm chi phí đầu vào.
Đến nay, HTX đã xây dựng mô hình sản xuất thanh long theo tiêu chuẩn GlobalGAP trên diện tích 150 ha, trong đó khoảng 115 ha đã được chứng nhận.
HTX đạt chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm do ngành Nông nghiệp giám sát và cấp giấy; có mã số vùng trồng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn để xuất khẩu sang Trung Quốc, New Zealand, châu Âu, Hàn Quốc và Hoa Kỳ.
Năm 2022, sản phẩm thanh long ruột đỏ của HTX được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao. Đến năm 2023, HTX được chứng nhận HACCP.
Theo ông Nguyễn Trung Quý, Giám đốc HTX Nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát, khó khăn lớn nhất trong thời gian đầu là thay đổi tư duy sản xuất của nhà nông. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn và tổ chức sản xuất, HTX từng bước tạo được niềm tin với thành viên.
Số hộ dân đăng ký tham gia HTX ngày càng tăng. HTX ký hợp đồng cam kết với thành viên mua sản phẩm với giá thấp nhất 10.000 đồng/kg ở mọi thời điểm và cao hơn giá thị trường ít nhất 1.000 đồng/kg đối với sản phẩm đạt chuẩn.
Theo tính toán thực tế, thành viên HTX có lợi nhuận cao hơn so với thị trường bên ngoài từ 15% - 20%. HTX đang cung ứng thanh long cho nhiều đối tác, hệ thống phân phối”, ông Quý cho biết.
Theo đánh giá của UBND tỉnh, thời gian qua, việc phát triển HTX gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế tập thể (KTTT).
Đặc biệt, nhiều HTX đã từng bước chuyển từ cung cấp dịch vụ đơn thuần sang tổ chức sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi hiệu quả của HTX không chỉ nằm ở việc cung cấp đầu vào mà còn ở khả năng giúp thành viên tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường và có đầu ra ổn định.
Đến cuối tháng 7-2026, toàn tỉnh có 273 HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp thông qua hợp đồng. Trong đó, có 168 HTX liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm; 101 HTX liên kết tiêu thụ đầu ra và 4 HTX liên kết cung ứng dịch vụ đầu vào. Các mô hình liên kết tập trung chủ yếu ở những ngành hàng chủ lực như: Lúa gạo, cây ăn trái, rau màu và chăn nuôi.
Qua đó, góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng thu nhập cho thành viên.
“TIẾP SỨC” CHO HỢP TÁC XÃ
Nhìn vào thực tế, dù vai trò của HTX đang được khẳng định trong việc tổ chức lại sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, khu vực này vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn. Do đó, UBND tỉnh cùng các ngành, các cấp đang tập trung định hướng, triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Đồng Tháp Lê Chí Thiện, trọng tâm định hướng phát triển HTX đến năm 2030 là nâng cao chất lượng thành viên, mở rộng thành viên gắn chặt với mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Một yêu cầu quan trọng và không thể thiếu trong giai đoạn tới là chuyển đổi số trong HTX. Tuy nhiên, chuyển đổi số cần được thực hiện phù hợp với trình độ và nhu cầu thực tế của nông dân, qua đó tạo ra hiệu quả thiết thực thay vì chạy theo hình thức.
Sở NN&MT sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách; phối hợp tháo gỡ các nút thắt về đất đai, tín dụng, hạ tầng phục vụ sản xuất; hướng dẫn và hỗ trợ HTX tổ chức sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành, phát triển nông nghiệp sinh thái và triển khai các chương trình, đề án của Trung ương và của tỉnh.
Tuy nhiên, HTX phải là chủ thể trung tâm, tự chủ trong sản xuất kinh doanh, minh bạch trong quản trị và có trách nhiệm trước hết với chính thành viên của mình.
Đây được xem là yêu cầu cốt lõi để khu vực KTTT phát triển thực chất. Bởi, chính sách hỗ trợ của Nhà nước có thể tạo động lực ban đầu, nhưng sự phát triển lâu dài của HTX phụ thuộc vào năng lực quản trị, khả năng tổ chức sản xuất, cung cấp dịch vụ và kết nối thị trường của từng HTX.
Theo UBND tỉnh, thời gian tới, tỉnh khuyến khích thành lập và củng cố HTX ở những lĩnh vực có tiềm năng như: Nông nghiệp, thủy sản, môi trường, logistics, công nghiệp nông thôn.
Đồng thời, phát triển đa dạng mô hình liên kết giữa hộ sản xuất - HTX - doanh nghiệp; thúc đẩy HTX hoạt động theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ.
Địa phương tiếp tục phát huy vai trò của KTTT, HTX trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.
Trong đó, đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực liên kết giữa HTX với doanh nghiệp nhằm mở rộng quy mô sản xuất, phát triển thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Đồng Tháp định hướng phát triển HTX nông nghiệp theo hướng đa dịch vụ, gắn với vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo chuỗi giá trị và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh xác định nhiều giải pháp then chốt. Trọng tâm là phát triển KTTT, HTX theo mô hình “Xanh - số - tuần hoàn”, tăng cường liên kết với doanh nghiệp về chuyển đổi số HTX.
Đồng thời, tiếp tục đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của khu vực KTTT, HTX.
ANH THƯ - M. K.
Nguồn: https://baodongthap.vn/phat-huy-vai-tro-cua-hop-tac-xa-trong-tai-co-cau-nganh-nong-nghiep-a245858.html
