Từ những con số trên mỗi nếp nhà
Chúng tôi đến bản Đôm vào một ngày nắng đẹp. Dọc con đường vào bản, cờ Tổ quốc, cờ Đảng tung bay trong nắng thu. Chỉ một cuộc điện thoại cho Trưởng bản Bùi Thị Phúc, chúng tôi đã tìm đến đúng ngôi nhà mà không phải hỏi đường bất kỳ ai.
“Ồ, các chị đến đúng nhà em luôn. Có số nhà, số ngõ nên chẳng phải hỏi ai, không phải “dò đường”, không phải hướng dẫn rẽ trái hay ngoặt phải. Bản em giờ văn minh không khác gì bản phố các chị rồi nhé”, nữ trưởng bản vui vẻ.
Một câu nói giản dị, nhưng đủ để thấy những tấm biển nhỏ đã bắt đầu làm thay đổi một thói quen tưởng cố hữu ở những bản làng miền núi: muốn tìm nhà, trước hết phải tìm người để hỏi đường.
Với bà Vi Thị Thoa, sự thay đổi ấy bắt đầu từ những chuyến hàng con cháu gửi về. Trước đây, mỗi lần có đồ từ xa gửi về, bà lại phải ra tận đường đón xe lấy hàng. Nhà ở trong bản, đường quen với người trong bản, nhưng người ở xa gửi đồ về thì đâu dễ chỉ bằng vài lời chỉ dẫn mà tìm đến tận cửa. Nay thì khác, đã có số nhà, số ngõ, hàng được giao đến tận nơi.
Một việc vốn tưởng rất nhỏ, nhưng với những gia đình có con cháu làm ăn xa, với người mua bán qua điện thoại hay các nền tảng trực tuyến, sự thuận tiện ấy lại hiện hữu trong từng ngày.
Ở bản Đôm, những người buôn bán cũng nhanh chóng nhận ra giá trị của những biển số nhà. Chị Vi Thị Tiên, một tiểu thương trong bản, kể rằng từ ngày có số nhà, số ngõ, việc đặt hàng và nhận hàng thuận lợi hơn nhiều. Người giao hàng có thể tìm đúng địa chỉ; khi khách cần hoàn trả, hàng hóa cũng dễ dàng quay về đúng nơi.
Với người kinh doanh nhỏ, một địa chỉ rõ ràng không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo cảm giác tin cậy hơn cho khách hàng. Giữa một bản làng miền núi, những tấm biển số nhà vì thế đã trở thành một phần của nhịp sống mới, nơi việc mua bán, trao đổi cũng đang dần bước ra khỏi những giới hạn của con đường làng, ngõ bản.
Khi mỗi ngôi nhà có địa chỉ, mỗi con ngõ có số, người từ nơi khác đến bản có thể tìm đúng nhà dễ hơn; những công việc cần xác định vị trí của một hộ dân cũng bớt đi những vòng hỏi đường. Với các tình huống cần sự nhanh chóng như cấp cứu, phòng cháy, chữa cháy, một địa chỉ rõ ràng càng có ý nghĩa. Từ một nhu cầu rất bình thường của đời sống, những tấm biển số nhà đã bắt đầu tham gia vào nhiều sinh hoạt khác nhau của người dân bản Đôm.
Có lẽ vì thế mà Trưởng bản Bùi Thị Phúc khi nói về những tấm biển ấy bằng giọng đầy hào hứng: “Bản mình ngày càng văn minh, quy củ hơn, bà con cũng thấy thuận tiện và phấn khởi hơn”.
Một tấm biển nhỏ không làm nên một bản làng mới. Nhưng nhiều tấm biển cùng hiện diện trước mỗi nếp nhà lại cho thấy một nếp sống đang chuyển động. Bản Đôm với những con đường, nếp nhà và đời sống quen thuộc ấy, chỉ có điều, trong cái quen thuộc đó đã có thêm sự rõ ràng, ngăn nắp và một dáng vẻ văn minh hơn.
Từ "việc mới" thành "việc chung"
Ở nhiều bản làng miền núi, địa chỉ của một ngôi nhà từ lâu thường được nhận biết bằng tên người, tên bản, tên xóm hoặc những dấu mốc mà người dân đã quen thuộc. Chẳng mấy ai có thói quen đứng trước một ngôi nhà rồi tìm một con số; chuyện mỗi con ngõ có tên, có biển chỉ dẫn cũng chưa phải điều quen thuộc trong đời sống. Bởi vậy, chủ trương đặt biển số nhà, số ngõ ở bản Đôm ban đầu là một việc khá mới mẻ, thậm chí xa lạ với bà con. Nhưng khi chủ trương được cán bộ tuyên truyền, vận động, giải thích rõ mục đích, ý nghĩa và những điều thiết thực mang lại, người dân dần hiểu, đồng thuận rồi tích cực hưởng ứng.
Theo đó, vào ngày 11/8, tại cuộc làm việc với cán bộ chủ chốt 8 bản, Thường trực Đảng ủy xã Hùng Chân thống nhất xây dựng mô hình dân vận khéo “Đặt biển số nhà tại bản Đôm”. Ngay ngày hôm sau, cán bộ Mặt trận cùng các lực lượng liên quan xuống tận bản, rà từng hộ, từng ngõ.
Ngày 13/8, cuộc họp dân bản Đôm được tổ chức. Trong cuộc họp, những tấm biển số nhà không được nói đến như một thứ gì xa xôi, mà bằng những câu chuyện rất gần với đời sống. Khi hiểu mục đích của việc đặt biển, hiểu mỗi ngôi nhà sẽ có một địa chỉ rõ ràng, mỗi con ngõ có một dấu hiệu nhận biết, người dân nhận thấy đây không phải việc của riêng cán bộ mà là việc có ích cho chính gia đình mình, thôn bản mình.
Điều quan trọng nhất đã diễn ra trong cuộc họp dân hôm ấy không phải là một quyết định được thông qua, mà là cách một việc còn xa lạ dần trở nên gần gũi với người dân. Từ chỗ chưa quen với việc trước cửa nhà mình xuất hiện một con số, bà con bắt đầu bàn chuyện làm biển thế nào, đặt ở đâu, triển khai ra sao.
Khi đã hiểu, sự đồng thuận đến khá tự nhiên. Không cần làm thay, người dân cùng bàn, cùng góp và cùng triển khai. Trưởng bản Bùi Thị Phúc nhớ lại những ngày ấy bằng một câu rất giản dị: “Họp xong cứ thế triển khai, bà con dân bản hưởng ứng tích cực lắm, ai cũng phấn khởi”.
Câu nói có vẻ nhẹ tênh, nhưng phía sau nó là cả một sự chuyển động ở bản. Một chủ trương vừa được đưa ra đã nhanh chóng thành công việc cụ thể; người dân từ chỗ nghe, hiểu đến chỗ cùng làm.
Và rồi, tiến độ cứ thế được đẩy lên. Mục tiêu ban đầu là hoàn thành trước ngày Quốc khánh 2/9. Nhưng đến ngày 28/8, sau 17 ngày triển khai, toàn bộ 490 biển đã hoàn thành, gồm 458 biển số nhà và 32 biển số ngõ. Nhanh ở đây không chỉ là tiến độ về thời gian, đó còn là tốc độ một điều mới mẻ đi vào đời sống, từ một chủ trương còn xa lạ trở thành việc mà người dân cùng nhau làm.
Những tấm biển ấy cũng không được dựng lên bằng một nguồn lực duy nhất. Tổng kinh phí thực hiện hơn 63 triệu đồng; Đảng ủy xã hỗ trợ 10 triệu đồng, quỹ bản 19,2 triệu đồng và người dân đóng góp hơn 34 triệu đồng - phần đóng góp trực tiếp của cộng đồng chiếm hơn một nửa.
Con số ấy cho thấy khi đã hiểu và đồng thuận, người dân không chỉ gật đầu với chủ trương mà còn sẵn sàng góp phần biến chủ trương thành những thứ có thể “mắt thấy, tai nghe” trước chính ngôi nhà của mình.
Điều này không phải chỉ bắt đầu từ chuyện đặt biển số nhà. Ở bản Đôm, người dân đã quen với những việc chung của bản. Bản được hợp nhất từ các bản Đôm 1, Đôm 2 và Luồng, có khoảng 450 hộ với hơn 1.100 người; cuộc sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và những sản vật từ rừng. Những con đường nội bản được bê tông hóa, những tuyến đường cờ, đường hoa, hệ thống điện chiếu sáng… đều có phần đóng góp của cộng đồng. Mặt trận, các chi hội, đoàn thể cùng người dân đã nhiều lần góp công, góp sức cho những phần việc chung.
Có lẽ vì thế, khi một việc mới xuất hiện, điều quyết định không phải nó mới đến đâu, mà người dân có thấy đó là việc đáng làm hay không.
Những tấm biển ở bản Đôm không chỉ dừng lại trước những nếp nhà của bản. Câu chuyện về cách làm ấy bắt đầu được nhắc đến ở các bản khác. Bí thư Chi bộ bản Cươm Lộc Văn Lâm cho biết: "Thấy bản Đôm gắn số nhà, số ngõ, nhìn văn minh, quy củ, ông và bà con trong bản cũng “ưng bụng” lắm"...
Cái “ưng” rất mộc mạc ấy có thể xem như một tín hiệu của sự lan tỏa, một việc làm cụ thể, nhìn thấy được ở bản Đôm đã khiến người dân ở nơi khác bắt đầu nghĩ đến bản mình.
Theo kế hoạch, đến tháng 11, 8/8 bản sẽ hoàn thành việc gắn biển số nhà, số ngõ. Từ bản Đôm, câu chuyện về những con số trước mỗi nếp nhà đang lan toả sang những bản khác.
Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hùng Chân Sầm Văn Lân nói: “Ý Đảng chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, thiết thực và được Nhân dân đồng tình, hưởng ứng. Lòng dân cũng được củng cố khi người dân nhìn thấy chủ trương đúng được tổ chức thực hiện nhanh, rõ, hiệu quả và vì lợi ích thiết thực của chính mình”.
Nguồn: https://baonghean.vn/nha-co-so-ngo-co-ten-o-xa-vung-cao-hung-chan-10352761.html
