Từ thực tiễn sản xuất, nhiều doanh nghiệp (DN) đã nhận diện, xác định khoa học, công nghệ (KH-CN) và đổi mới sáng tạo là nền tảng để nâng chuỗi giá trị, quyết định chiến lược phát triển lâu dài.
 |
| Nhiều sản phẩm của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất được giới thiệu tại Không gian Thương hiệu và Công nghệ tỉnh. |
Doanh nghiệp cần “gói công nghệ” chuyên sâu
Trong quá trình hoạt động và phát triển, bà Huỳnh Thị Thúy Nhạn- Tổng Giám đốc Công ty CP Dược liệu và Thực phẩm Lạc Hùng Kaizen (xã An Trường) xác định KH-CN và đổi mới sáng tạo là nền tảng để nâng giá trị nông sản địa phương. Định hướng của DN là phát triển kinh tế tuần hoàn từ nông nghiệp, góp phần giảm lãng phí tài nguyên và nâng giá trị nông nghiệp Việt Nam.
Hình thành và vận hành liên tục từ năm 2022, công ty từng bước mở rộng sản phẩm, kênh phân phối và hoạt động nghiên cứu, chuyển từ cách tiếp cận “sản xuất sản phẩm đơn lẻ” sang “xây dựng chuỗi giá trị nguyên liệu, công nghệ, sản phẩm, thị trường”.
Bà Huỳnh Thị Thúy Nhạn cho biết, hiện công ty đã có tài sản trí tuệ liên quan đến phương pháp sản xuất tuýp nước uống, kẹo ngậm và viên nén dược liệu bổ dưỡng; phương pháp sản xuất trà thảo dược bổ dưỡng; quy trình sản xuất bột pectin HM và hồ sơ nhãn hiệu. DN đang trong quá trình xin bảo hộ nước cốt cam cô đặc, bột cam hòa tan, bột khoai lang hòa tan, bột nghệ hòa tan, mứt dừa sáp và bột pectin.
Theo bà Thúy Nhạn, DN nhận diện 3 nhóm vấn đề có quan hệ chặt chẽ với nhau: nguyên liệu, công nghệ và thị trường; cũng là 3 điểm mà KH-CN có thể tạo ra tác động rõ nhất. Phân tích thực trạng nông sản tỉnh, bà Nhạn cho rằng, đối với cam sành, bài toán đặt ra là cần chuẩn hóa vùng trồng - chất lượng - sản lượng và nguyên liệu đầu vào.
Cần xây dựng hệ thống phân loại, tiêu chuẩn nguyên liệu và quản lý vùng trồng để DN có thể chủ động về chất lượng, sản lượng và tính ổn định của đầu vào. Đối với khoai lang, DN đề xuất chuyển hướng từ bán nguyên liệu sang công nghệ sấy, nghiền bột, chiết xuất, cô đặc, sản xuất pectin và sản phẩm có giá trị cao.
Từ những ghi nhận tại tỉnh về số cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu, số hợp tác xã nông nghiệp có hợp đồng liên kết với DN, định hướng tăng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc… DN cho rằng một trong những đề xuất quan trọng nhất là xây dựng hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc gắn với vùng trồng, mã số vùng trồng, nhật ký canh tác, kiểm soát chất lượng và quá trình chế biến.
DN định hướng đến năm 2030 phát triển theo hướng KH-CN về chế biến sâu nông sản và phụ phẩm thủy - hải sản, với mục tiêu biến nông sản thành nguyên liệu thực phẩm và dược phẩm có giá trị kinh tế cao.
Bà Nhạn cho biết DN cần gói công nghệ chuyên sâu và đề xuất triển khai chuỗi giá trị theo mô hình nhà quản lý, nhà khoa học - DN - nhà nông/hợp tác xã, cùng hướng tới mục tiêu chung là sản phẩm có thị trường và vùng nguyên liệu bền vững.
Ông Dương Thanh Tâm - Giám đốc Dự án Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) chia sẻ 3 định hướng công nghệ ưu tiên cho ngành dừa là chế biến sâu, tự động hóa và kinh tế tuần hoàn. Theo đó, DN đề xuất Nhà nước tiếp tục kiến tạo chương trình KH-CN chuyên sâu cho ngành dừa, ưu tiên chế biến sâu từ tự động hóa, số hóa và kinh tế tuần hoàn. DN phối hợp cùng nhà khoa học triển khai thử nghiệm tại nhà máy, kiểm chứng trong điều kiện thực tế trước khi nhân rộng.
DN cũng đề xuất cơ chế tài chính phù hợp để DN, hợp tác xã và nông hộ đầu tư công nghệ nâng cao năng lực. Nhà nông, DN và cơ quan quản lý cùng phát triển dữ liệu vùng nguyên liệu, chất lượng truy xuất nguồn gốc và thị trường. Đặc biệt, ngành chức năng giữ vai trò kết nối “5 nhà”, lựa chọn dự án có khả năng tạo giá trị, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và lan tỏa lợi ích cho địa phương.
Để doanh nghiệp là trung tâm
Ông Nguyễn Quỳnh Thiện - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, bên cạnh những kết quả bước đầu, tỉnh cũng nhận thức rõ rằng quá trình ứng dụng, chuyển giao công nghệ vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”.
Tỷ lệ DN có hoạt động đổi mới sáng tạo còn thấp; năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của một bộ phận DN còn hạn chế; nguồn lực về chuyên gia, công nghệ, tài chính và thị trường còn phân tán. Khoảng cách từ kết quả nghiên cứu đến ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa vẫn còn khá lớn.
Tỉnh xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hỗ trợ theo hướng “DN nêu bài toán - Nhà nước kiến tạo, kết nối nguồn lực - nhà khoa học giải quyết bài toán - DN tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa công nghệ - thị trường kiểm chứng kết quả”.
Quan tâm xây dựng và cập nhật danh mục bài toán công nghệ của tỉnh, tăng cường kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ DN nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ. Lựa chọn những mô hình có tính đại diện, có khả năng tạo tác động lan tỏa để triển khai, đánh giá và nhân rộng trong giai đoạn 2026-2030.
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Trung ương về KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cả nước hiện có khoảng 962 DN KH-CN, 33 DN công nghệ cao, 13 tổ chức ứng dụng công nghệ cao, cùng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo với trên 4.000 DN, tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, so với quy mô hơn 735.000 DN đang hoạt động, lực lượng này còn mỏng. Tỷ lệ DN trong nước thực hiện đổi mới công nghệ còn thấp; năng lực R&D, hấp thụ và làm chủ công nghệ của phần lớn DN còn hạn chế.
Liên kết Nhà nước - viện, trường - DN chưa sâu. Chỉ khoảng 10.296 DN có hợp tác với cơ sở giáo dục ĐH (1,4% tổng số DN). Nhiều nhiệm vụ KH-CN vẫn được xác định từ phía cơ quan nghiên cứu thay vì từ bài toán sản xuất, kinh doanh của DN. Điểm nghẽn hiện nay là DN chưa tham gia từ khâu xác định bài toán, thử nghiệm, đồng đầu tư và tiếp nhận kết quả nghiên cứu. Hệ quả là tình trạng khó hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu đến sản xuất và thị trường và nguồn lực ngân sách cho KH-CN khó chuyển hóa thành năng suất, tăng trưởng.
Định hướng thời gian tới, DN phải tham gia ngay từ khi xác định bài toán, lựa chọn công nghệ, đối ứng nguồn lực, R&D, thử nghiệm, tiếp nhận kết quả, tổ chức sản xuất đến phát triển thị trường. Ưu tiên DN có năng lực R&D, tài chính, thị trường, khả năng tích hợp, thương mại hóa và phát triển mạng lưới nhà cung ứng, thay vì chỉ căn cứ quy mô. Nhà nước tập trung kiến tạo thể chế, đầu tư nghiên cứu nền tảng và hạ tầng dùng chung, đặt hàng và chia sẻ rủi ro ở những khâu thị trường chưa thể tự giải quyết.
Bài, ảnh: TUYẾT HIỀN
Nguồn: https://baovinhlong.com.vn/chinh-tri/dua-nghi-quyet-vao-cuoc-song/202610/nghi-quyet-57-nqtw-phai-tro-thanh-dong-luc-tang-truong-moi-ky-3-lay-doanh-nghiep-lam-trung-tam-cua-he-sinh-thai-khoa-hoc-cong-nghe-d5e241b/
