Học giả Campuchia: Đưa đồng thuận cấp cao thành kết quả thiết thực cho quan hệ Việt Nam - Campuchia

Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Campuchia được kỳ vọng tạo bước chuyển trong quan hệ Campuchia-Việt Nam, từ nền tảng "tin cậy chính trị" sang "động lực phát triển", từ "gần gũi lịch sử" sang "gần gũi chiến lược" với trọng tâm là cụ thể hóa các đồng thuận cấp cao thành những dự án kết nối kinh tế, hạ tầng và hợp tác mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp, qua đó đưa quan hệ Campuchia-Việt Nam phát triển ngày càng sâu sắc, thực chất và bền vững.

Đây là nhận định của ông Uch Leang, quyền Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu châu Á-châu Phi và Trung Đông, Viện Quan hệ Quốc tế thuộc Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia, đồng thời là Chủ tịch Hội Cựu sinh viên Campuchia học tại Việt Nam, trong cuộc trao đổi trước thềm chuyến thăm.

Kết nối hai nền kinh tế, nâng chất lượng hợp tác

Theo ông Uch Leang, chuyến thăm chính thức lần này cần được nhìn nhận trong tầm nhìn dài hạn và cả ở cấp độ khu vực, bởi quan hệ Campuchia-Việt Nam không chỉ có ý nghĩa đối với hai nước mà còn gắn với hòa bình, ổn định, kết nối và hợp tác trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Những cuộc tiếp xúc cấp cao trong năm 2026 cho thấy hai bên đang có nền tảng tin cậy chính trị khá vững, trong khi hợp tác kinh tế, quốc phòng-an ninh, biên giới và giao lưu nhân dân tiếp tục được mở rộng.

Ông lưu ý việc đột phá quan trọng nhất trong giai đoạn tới là chuyển từ mở rộng hợp tác sang nâng cao chất lượng và tính thực chất của hợp tác.

Trước hết, hai bên cần ưu tiên kết nối hai nền kinh tế, nhất là hạ tầng giao thông, cửa khẩu, logistics, thương mại-đầu tư và các khu kinh tế, qua đó tạo điều kiện để hàng hóa, doanh nghiệp và chuỗi sản xuất của hai nước liên kết chặt chẽ hơn.

Các dự án kết nối như tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài-Bavet-Phnom Penh có thể trở thành những động lực quan trọng nếu được triển khai hiệu quả.

Bên cạnh kết nối kinh tế, hợp tác quốc phòng-an ninh và quản lý biên giới cũng cần được làm sâu sắc hơn, nhất là phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, các thách thức an ninh phi truyền thống và xây dựng đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Đây không chỉ là vấn đề an ninh của từng nước mà còn đóng góp trực tiếp vào môi trường ổn định của tiểu vùng Mekong và ASEAN.

Một động lực khác mà ông Uch Leang nhấn mạnh là giao lưu nhân dân, giáo dục, văn hóa và thế hệ trẻ.

Theo ông, đây là nền tảng xã hội giúp củng cố sự hiểu biết và tin cậy lâu dài giữa hai dân tộc, nhất là khi hai nước đang hướng tới kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027.

Ông cho rằng, thước đo quan trọng nhất của chuyến thăm không chỉ nằm ở những tuyên bố hay thỏa thuận mới, mà ở khả năng cụ thể hóa các đồng thuận cấp cao thành chương trình, dự án có lộ trình rõ ràng và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Giao lưu thế hệ trẻ, vun đắp gắn kết tương lai

Phân tích sâu hơn về lĩnh vực giao lưu nhân dân, học giả Campuchia cho rằng giao lưu nhân dân, đặc biệt là giao lưu giữa các thế hệ trẻ, không chỉ là một lĩnh vực bổ trợ cho quan hệ Campuchia-Việt Nam, mà là một trong những nền tảng xã hội quan trọng nhất quyết định sức sống lâu dài của quan hệ hai nước.

Ông giải thích, nếu quan hệ cấp Nhà nước tạo dựng khuôn khổ chính trị và chiến lược, thì giao lưu nhân dân góp phần tạo dựng sự hiểu biết, đồng cảm và tin cậy ở cấp xã hội. Khi nền tảng này đủ vững, quan hệ song phương sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn trước những thay đổi của môi trường khu vực và quốc tế.

Ông Uch Leang nói thêm rằng quan hệ giữa hai nước có một chiều sâu lịch sử đặc biệt, nhưng lịch sử cũng đặt ra yêu cầu phải không ngừng củng cố sự hiểu biết lẫn nhau giữa các thế hệ.

Thông qua giáo dục, văn hóa, học thuật, thể thao, du lịch và các hoạt động cộng đồng, người dân hai nước có cơ hội tiếp xúc trực tiếp, hiểu rõ hơn về đất nước, con người, văn hóa và những lợi ích chung.

Đây là cách thiết thực để xây dựng một nền tảng quan hệ không chỉ dựa trên các thỏa thuận giữa các cơ quan Nhà nước, mà còn được vun đắp từ chính cộng đồng.

Đối với thế hệ trẻ, ông đánh giá đây là lĩnh vực có ý nghĩa càng quan trọng, bởi thế hệ trẻ hôm nay sẽ là những nhà lãnh đạo, nhà ngoại giao, doanh nhân, học giả và những người trực tiếp định hình quan hệ Campuchia-Việt Nam trong nhiều thập niên tới.

Vì vậy, đầu tư cho giao lưu thanh niên thực chất là đầu tư cho tương lai của quan hệ hai nước. Tôi cho rằng cần mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên, học bổng, nghiên cứu chung, diễn đàn thanh niên, khởi nghiệp, hoạt động tình nguyện và kết nối cựu sinh viên.

Quan trọng hơn, cần tạo điều kiện để thanh niên hai nước không chỉ gặp nhau trong các sự kiện chính thức, mà còn cùng học tập, cùng nghiên cứu, cùng làm việc và cùng giải quyết những vấn đề của cộng đồng.

Ông Uch Leang đặc biệt nhấn mạnh vai trò của cộng đồng cựu sinh viên Campuchia từng học tập tại Việt Nam. Theo ông, đây là một nguồn lực đặc biệt.

Với trải nghiệm trực tiếp về Việt Nam và vị trí trong nhiều lĩnh vực của đời sống Campuchia, mạng lưới này có thể trở thành một “cầu nối tri thức và xã hội,” góp phần thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu, kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân giữa hai nước.

Tuy nhiên, giao lưu nhân dân trong giai đoạn mới cũng cần đổi mới về nội dung và phương thức. Không nên chỉ dừng ở các hoạt động mang tính nghi lễ hoặc giao lưu truyền thống, mà cần hướng tới những chương trình có chiều sâu, có tính tương tác và tạo ra kết quả lâu dài. Đặc biệt, cần tận dụng các nền tảng số và mạng xã hội để thanh niên hai nước có thể thường xuyên trao đổi, chia sẻ kiến thức và hiểu biết về nhau.

Theo ông, sự bền vững của quan hệ Campuchia-Việt Nam trong tương lai không chỉ được đo bằng số lượng các chuyến thăm cấp cao hay các thỏa thuận được ký kết, mà còn bằng mức độ hiểu biết, tin cậy và thiện chí giữa nhân dân hai nước.

Vì vậy, nếu ngoại giao Nhà nước là nền tảng chính trị của quan hệ song phương, thì giao lưu nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, chính là nền tảng xã hội và nguồn lực lâu dài giúp quan hệ Campuchia-Việt Nam được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhân dịp hai nước hướng tới 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027, ông cho rằng đây là thời điểm thích hợp để xây dựng một chương trình giao lưu nhân dân có tầm nhìn dài hạn, trong đó thanh niên, sinh viên, học giả và mạng lưới cựu sinh viên trở thành những chủ thể tích cực, qua đó đưa quan hệ hai nước từ “gần gũi về lịch sử” đến “gắn kết trong tương lai".

Đưa đồng thuận cấp cao thành kết quả thiết thực

Về chuyến thăm của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Campuchia, ông cho rằng chuyến thăm chính thức lần này không chỉ giúp củng cố và làm sâu sắc hơn nền tảng tin cậy chính trị giữa hai nước, mà còn tạo động lực để chuyển sự đồng thuận ở cấp cao thành những kết quả hợp tác cụ thể.

Trong bối cảnh khu vực đang có nhiều chuyển động nhanh và đan xen lợi ích, việc duy trì đối thoại cấp cao thường xuyên, thẳng thắn và xây dựng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Campuchia và Việt Nam. Học giả Campuchia kỳ vọng chuyến thăm sẽ tạo động lực trên 3 phương diện chính.

Thứ nhất, củng cố cơ chế đối thoại và phối hợp chiến lược. Hai bên cần tiếp tục duy trì trao đổi thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao và các cơ quan chức năng, không chỉ về quan hệ song phương mà cả những vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Điều này giúp hai nước tăng cường hiểu biết về những ưu tiên của nhau, chủ động xử lý khác biệt và duy trì môi trường tin cậy, ổn định.

Thứ hai, đưa quan hệ chính trị vào những chương trình hợp tác có tính thực chất hơn. Theo ông, niềm tin chính trị chỉ thực sự bền vững khi được thể hiện qua những lợi ích cụ thể.

Vì vậy, chuyến thăm cần tạo thêm động lực cho hợp tác kinh tế, thương mại-đầu tư, kết nối hạ tầng, phát triển khu vực biên giới, quốc phòng-an ninh và giao lưu nhân dân. Đặc biệt, cần chú trọng các dự án có khả năng kết nối hai nền kinh tế, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Thứ ba, tạo khuôn khổ phù hợp để xử lý những vấn đề còn cần tiếp tục phối hợp. Đối với các vấn đề liên quan đến biên giới, an ninh, tội phạm xuyên quốc gia, quản lý nguồn nước hay các thách thức phi truyền thống, điều quan trọng là duy trì các cơ chế trao đổi chuyên môn và đối thoại ở các cấp.

Ông Uch Leang cho rằng nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, cùng có lợi và giải quyết vấn đề bằng đối thoại cần tiếp tục được phát huy. Những vấn đề phức tạp cần được xử lý từng bước, trên tinh thần xây dựng và phù hợp với lợi ích chính đáng của cả hai bên.

Ông Uch Leang đặc biệt kỳ vọng chuyến thăm sẽ góp phần nâng cao khả năng thực thi các thỏa thuận và định hướng đã đạt được.

Theo ông, một chuyến thăm cấp cao có thể tạo ra định hướng chính trị quan trọng, nhưng giá trị lâu dài phụ thuộc vào việc những định hướng đó được cụ thể hóa thành các chương trình và dự án như thế nào. Vì vậy, bên cạnh các tuyên bố chung, hai bên cần xác định rõ những lĩnh vực ưu tiên, dự án trọng điểm, lộ trình thực hiện cũng như cơ chế theo dõi và đánh giá kết quả.

Nhìn rộng hơn, ông Uch Leang cho rằng đây là thời điểm phù hợp để Campuchia và Việt Nam định hình chương trình hợp tác cho giai đoạn mới, trong đó quan hệ chính trị tiếp tục là nền tảng, hợp tác kinh tế là động lực, quốc phòng-an ninh là một lĩnh vực quan trọng và giao lưu nhân dân là nền tảng xã hội lâu dài.

Theo học giả này, nếu những định hướng trên được cụ thể hóa hiệu quả, quan hệ Campuchia-Việt Nam không chỉ tiếp tục được củng cố về "tin cậy chính trị" mà còn có thể chuyển hóa nền tảng này thành "năng lực phối hợp" và "động lực phát triển" qua đó đưa quan hệ Campuchia-Việt Nam ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả và bền vững./.