Hoàn thiện chính sách theo hướng thực chất, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển

Chiều 3/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục Phiên họp toàn thể lần thứ 6, thẩm tra 6 dự án Luật dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI. Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp.

Bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa được ưu tiên tham gia gói thầu sử dụng ngân sách

Thẩm tra dự án Luật, các đại biểu tán thành cao việc chuyển từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sang Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát các quy định liên quan đến ưu đãi về thuế, tiền thuê đất, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước... để dự thảo Luật quy định thống nhất với các Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Đất đai.

Một số ý kiến lưu ý, việc đưa ra quá nhiều ưu đãi có thể dẫn đến tình trạng các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ rơi vào "bẫy không chịu lớn", cố tình không phát triển để tiếp tục được thụ hưởng chính sách. Do đó, cần có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp này tự vươn lên thay vì duy trì mãi các ưu đãi.

Theo đó, các ý kiến đề nghị cần nghiên cứu bổ sung quy định cho phép các doanh nghiệp đã vượt ngưỡng tiếp tục được hưởng chính sách ưu đãi trong một khoảng thời gian chuyển tiếp nhất định để họ yên tâm phát triển thành doanh nghiệp quy mô lớn hơn. Tương tự, tại Điều 4 về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc xác định ngưỡng doanh nghiệp nhỏ và vừa, không nên chỉ xét tại một thời điểm mà cần đánh giá trong một khoảng thời gian nhất định. Thực tế, có trường hợp năm nay doanh nghiệp vượt ngưỡng nhưng năm sau lại sụt giảm, nếu lập tức cắt ưu đãi sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển của doanh nghiệp.

Liên quan đến tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số ý kiến đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát vì tiêu chí tại dự thảo Luật đang "vênh" khá lớn với tiêu chí công ty kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ được quy định tại Nghị định của Chính phủ. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung hình thức “doanh nghiệp một người”, do một người làm chủ và đứng ra thực hiện mọi hoạt động. Đây là xu thế toàn cầu trong bối cảnh số hóa, kinh doanh thực hiện nhiều trên không gian mạng và khởi nghiệp sáng tạo.

Quan tâm đến chính sách ưu tiên trong mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước (Điều 12), các đại biểu cho rằng, đây là chính sách doanh nghiệp nhỏ và vừa mong chờ nhất. Do vậy, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện để bảo đảm lĩnh vực nào doanh nghiệp nhỏ và vừa làm được thì doanh nghiệp lớn không làm; cân nhắc ngưỡng gói thầu mua sắm 20 tỷ đồng được dự thảo Luật quy định cho phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đối với chính sách hỗ trợ chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ quy định tại khoản 8 Điều 20, một số ý kiến đề nghị cần có quy định thật rõ ràng nhằm tách bạch tài sản và tư cách pháp lý của cá nhân với doanh nghiệp, qua đó bảo đảm quyền lợi cho các bên liên quan khi tham gia giao dịch.

Quan tâm hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp

Phát biểu kết luận về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, việc chuyển từ tư duy “hỗ trợ” sang “phát triển” doanh nghiệp vừa và nhỏ là bước tiến quan trọng. Do đó, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các giải pháp, chính sách tại dự thảo Luật theo hướng bảo đảm tính khả thi, mang lại giá trị thiết thực cao hơn.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, thực tế đang đòi hỏi chính sách phải hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các năng lực cốt lõi như quản trị, nhân lực, tiếp cận khoa học, công nghệ, phát triển sản phẩm và thị trường, bên cạnh những cách tiếp cận truyền thống về đất đai và vốn. Vì vậy, quá trình hoàn thiện dự thảo Luật cần chú trọng các yêu cầu này, thiết kế chính sách thực sự thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Cùng với đó, cần rà soát các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng rõ ràng, tạo cơ sở để Chính phủ tiếp tục quy định chi tiết, bảo đảm thuận lợi trong quá trình áp dụng.

Đối với các quỹ và nguồn huy động khác, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát các quy định về nguyên tắc, tiêu chí tiếp cận, bảo đảm việc huy động các nguồn lực này có tính khả thi. Đồng thời, cần đánh giá công tâm hơn đối với Quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Quỹ Bảo lãnh tín dụng, bởi các quỹ này hoạt động chưa hiệu quả là do mô hình tổ chức. Thay vì quy định hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, dự thảo Luật cần nghiên cứu tiếp tục duy trì hỗ trợ thông qua hai mô hình quỹ tài chính ngoài ngân sách.

Đặc biệt, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh cần hoàn thiện quy định về chính sách cấp thẻ hỗ trợ (voucher) chi phí đào tạo cho doanh nghiệp nhỏ và vừa bởi khuyến khích phát triển nhân lực là yếu tố then chốt quyết định năng lực quản trị, phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp. Theo đó, nếu doanh nghiệp chứng minh được đã thực hiện hợp đồng đào tạo nhân lực trong năm, đúng với nhu cầu đăng ký, Nhà nước có thể cấp voucher hỗ trợ một phần chi phí, chẳng hạn 30% hoặc 70%.