Gỡ điểm nghẽn trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An

Bài 1:
Phân cấp phải gắn với điều kiện thực hiện

Nhiều nhiệm vụ được chuyển về cấp xã, song kinh phí, nhân lực chuyên môn và dữ liệu phục vụ thực hiện chưa đồng bộ. Đợt giám sát của HĐND tỉnh Nghệ An về tổ chức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; quản lý tài sản công sau sắp xếp; bố trí và giải quyết chế độ cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động nghỉ việc vừa qua cho thấy, cần đối chiếu thẩm quyền với điều kiện bảo đảm, làm rõ bất cập và trách nhiệm tháo gỡ để việc phân cấp phát huy hiệu quả.

Đối chiếu nhiệm vụ với nguồn lực

Theo báo cáo của Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hành Nguyễn Xuân Nam tại cuộc làm việc của Đoàn giám sát, sau sắp xếp, xã đã tiếp nhận, triển khai hơn 1.000 nhiệm vụ, thẩm quyền từ cấp huyện chuyển giao. Cùng với đó là hồ sơ, công việc đang giải quyết và tồn đọng của các đơn vị hành chính cũ cần tiếp tục xử lý.

Việc phân cấp, phân quyền từng bước giúp giảm khâu trung gian, nâng tính chủ động của chính quyền cơ sở. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,63%. Tuy nhiên, đoàn giám sát vẫn ghi nhận thiếu hụt nhân lực chuyên môn và cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu.

Bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ là một nội dung trọng tâm trong chuyên đề giám sát của HĐND tỉnh Nghệ An; tại Văn Hiến, đoàn giám sát đề nghị làm rõ mức độ phù hợp giữa tổ chức bộ máy và khối lượng công việc, việc tiếp nhận hồ sơ từ cấp huyện cũ, những khó khăn, chồng chéo trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Hiệu quả phân cấp trong y tế, văn hóa, giáo dục, xây dựng được xem xét cùng công tác chỉ đạo, hướng dẫn của UBND tỉnh và các sở, ngành.

Cùng cách tiếp cận đó, tại Mường Ham, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị xã rà soát toàn diện việc thực hiện nhiệm vụ, thẩm quyền được phân cấp, phân quyền, đối chiếu với nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật. Nhiệm vụ đã giao nhưng chưa đủ điều kiện thực hiện phải được xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và chủ động đề xuất cấp có thẩm quyền tháo gỡ.

Những phản ánh từ địa phương tiếp tục được làm rõ tại cuộc làm việc của đoàn giám sát với các sở, ngành ngày 29/9 vừa qua. Theo các báo cáo phục vụ giám sát, khó khăn tập trung ở những lĩnh vực chuyên môn sâu như: đất đai, quy hoạch, xây dựng, thủy lợi, chăn nuôi, thú y và phòng, chống thiên tai. Một số nhiệm vụ mới được phân cấp chưa có định mức kinh phí riêng; nhân lực, dữ liệu và công cụ thực hiện chưa đáp ứng đầy đủ.

Vướng mắc còn phát sinh khi tiếp nhận dự án, công trình từ cấp huyện. Một số dự án đã bàn giao nhưng kinh phí chưa được chuyển đầy đủ. Các địa phương cũng cho rằng định mức phân bổ ngân sách chưa phản ánh đầy đủ quy mô dân số, diện tích, đặc thù địa bàn và khối lượng nhiệm vụ sau sắp xếp.

Từ những bất cập đó, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị các sở, ngành tiếp tục rà soát nhiệm vụ đã phân cấp, phân quyền, kịp thời tham mưu điều chỉnh nội dung chồng chéo, chưa rõ thẩm quyền hoặc chưa phù hợp. Sở Tài chính được đề nghị rà soát, bảo đảm nguồn lực theo quy mô, đặc thù từng địa bàn, ưu tiên các xã miền núi, vùng khó khăn.

Đo hiệu quả bằng chất lượng phục vụ

Cùng với điều kiện thực hiện nhiệm vụ, Đoàn giám sát đi sâu vào kết quả giải quyết công việc. Theo báo cáo tại các cuộc giám sát trong tháng 9, mức độ hài lòng của người dân ở Yên Trung đạt 98%; tại Mường Ham, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,38%, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 97,77%... Các tỷ lệ này cho thấy kết quả giải quyết thủ tục hành chính được duy trì trong quá trình ổn định bộ máy.

Tuy nhiên, việc khai thác dữ liệu số còn hạn chế. Theo báo cáo phục vụ cuộc làm việc với các sở, ngành, tỷ lệ khai thác, tái sử dụng dữ liệu đã số hóa thay thế thành phần hồ sơ giấy tại Yên Trung mới đạt 32%, tại Mường Quàng khoảng 10%. Các báo cáo cũng nêu tình trạng hồ sơ từ những đơn vị hành chính cũ chuyển về chưa được chuẩn hóa đồng bộ. Hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ; đường truyền có nơi chưa ổn định, một số phần mềm chưa liên thông, khiến cán bộ phải thao tác trên nhiều hệ thống.

Những hạn chế này đặt ra yêu cầu cải thiện cả quy trình xử lý và khả năng khai thác dữ liệu; tại Mường Ham, lãnh đạo HĐND tỉnh đề nghị khắc phục hồ sơ chậm, tình trạng bổ sung, xử lý nhiều lần; đẩy mạnh số hóa, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu để nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính.

Hoàn thiện quy trình cần đi cùng hỗ trợ người sử dụng dịch vụ. Phó Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Nguyễn Thị Anh Hoa đề nghị Mường Ham phát huy vai trò các Tổ công nghệ số cộng đồng, nâng cao năng lực số cho người dân. Trong kết luận giám sát, lãnh đạo HĐND tỉnh cũng lưu ý việc hướng dẫn kỹ năng số nhằm từng bước giảm áp lực hỗ trợ trực tiếp cho cán bộ, công chức.

Cùng với hỗ trợ thực hiện thủ tục, chính quyền cơ sở cần chủ động nắm bắt khó khăn phát sinh; tại Yên Trung, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh nhấn mạnh yêu cầu phục vụ tốt người dân, doanh nghiệp là thước đo năng lực của bộ máy; đề nghị địa phương thường xuyên lắng nghe, kịp thời giải quyết, không để công việc tồn đọng.

Từ nhiệm vụ được giao đến kết quả giải quyết, hiệu quả phân cấp phụ thuộc vào nguồn lực, hướng dẫn chuyên môn, dữ liệu và sự phối hợp giữa các cơ quan... Bảo đảm những điều kiện ấy là cơ sở để quyền chủ động của cấp xã được chuyển hóa thành chất lượng giải quyết công việc và thuận lợi thực tế cho người dân, doanh nghiệp.