Trong chương trình ngoại khóa môn Giáo dục địa phương với chủ đề “Hành trình di sản Hưng Yên”, học sinh Trường THPT Đức Hợp (xã Đức Hợp) được tìm hiểu hệ thống di tích tiêu biểu của vùng đất Phố Hiến như: Chùa Chuông, đền Mẫu, đền Trần, Văn Miếu Xích Đằng và Bảo tàng tỉnh. Cô Hà Thị Mai, giáo viên môn Lịch sử, Trường THPT Đức Hợp cho biết: Hoạt động giúp học sinh khám phá lịch sử, văn hóa quê hương thông qua trải nghiệm thực tế. Những kiến thức vốn được tiếp cận trong bài học được cụ thể hóa bằng không gian di tích, hiện vật và những câu chuyện lịch sử sinh động, hấp dẫn hơn. Học sinh không chỉ được tìm hiểu, thuyết trình về các di tích mà còn tham gia trò chơi “Di sản hỏi đáp”, qua đó tiếp nhận kiến thức lịch sử một cách hào hứng, dễ nhớ.
Tại Di tích quốc gia đặc biệt Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần ở xã Long Hưng, hàng năm có hàng chục đoàn học sinh đến tìm hiểu về triều đại nhà Trần, hào khí Đông A và ba lần chiến thắng quân xâm lược Nguyên - Mông. Bên cạnh đó, tại Di tích quốc gia đặc biệt chùa Keo, xã Vũ Tiên, kiến trúc gỗ cổ độc đáo cùng hệ thống công trình được bảo tồn qua nhiều thế kỷ giúp các em khám phá nghệ thuật kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống văn hóa của cư dân đồng bằng Bắc Bộ. Các hoạt động trải nghiệm tại di tích giúp học sinh có điều kiện tiếp cận trực tiếp với những giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương.
Qua những chuyến đi thực tế, lịch sử không còn là những mốc thời gian, sự kiện khô khan mà trở nên gần gũi qua di tích, hiện vật và câu chuyện. Từ đó, học sinh thêm tự hào về truyền thống quê hương, hình thành ý thức trân trọng, gìn giữ những giá trị văn hóa của các thế hệ đi trước.
Di sản không chỉ được biết đến trong những chuyến tham quan mà còn hiện diện trong đời sống học đường. Tại Trường Tiểu học Bình Định, xã Bình Định, nghệ thuật chèo được đưa vào trường học bằng những cách làm gần gũi. Thông qua hoạt động câu lạc bộ, học sinh được học hát, học múa, tìm hiểu trang phục, động tác biểu diễn và các làn điệu chèo truyền thống. Câu lạc bộ chèo có khoảng 40 - 50 học sinh, duy trì sinh hoạt 2 buổi mỗi tuần. Trường lồng ghép nghệ thuật chèo trong các tiết học Âm nhạc, Tiếng Việt, hoạt động trải nghiệm và múa hát tập thể 15 phút đầu giờ hằng ngày; phối hợp với nghệ nhân, cán bộ văn hóa địa phương truyền dạy, tạo cơ hội để học sinh được thực hành và biểu diễn.
Cùng với chèo, nghệ thuật hát Trống quân Dạ Trạch, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được ghi danh năm 2016 đang được bảo tồn, trao truyền bằng tâm huyết của các nghệ nhân và sự tiếp nối của thế hệ trẻ. Tại xã Triệu Việt Vương, Câu lạc bộ Trống quân Dạ Trạch duy trì hơn 20 hội viên, trong đó có 7 Nghệ nhân Ưu tú. Hơn 10 năm qua, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Xuyên cùng các thành viên Câu lạc bộ đã kiên trì truyền dạy hát trống quân tại nhiều trường học. Từ cách gõ trống, giữ nhịp đến những câu hát đối đáp, học sinh được trực tiếp hướng dẫn, thực hành và cảm nhận nét độc đáo của loại hình nghệ thuật truyền thống. Em Nguyễn Thảo Chi, xã Khoái Châu chia sẻ: Em rất thích những buổi học hát trống quân. Qua từng làn điệu, em không chỉ được học cách hát mà còn hiểu thêm về nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương. Em mong muốn được tiếp tục học và biểu diễn để góp phần gìn giữ làn điệu dân ca này.
Tỉnh Hưng Yên sau hợp nhất có không gian văn hóa rộng lớn, hội tụ những giá trị đặc sắc của hai vùng đất giàu truyền thống. Từ dấu ấn thương cảng Phố Hiến, Văn Miếu Xích Đằng, đền Chử Đồng Tử - Tiên Dung đến đền Trần, chùa Keo, nghệ thuật chèo, múa rối nước và hát Trống quân Dạ Trạch, mỗi di sản đều chứa đựng những câu chuyện riêng về lịch sử, con người và bản sắc địa phương. Đây là nguồn tài nguyên quý để xây dựng các chương trình giáo dục di sản có tính liên kết, giúp học sinh khám phá sự phong phú, đa dạng trong văn hóa quê hương.
Đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ không đơn thuần là giúp các em biết thêm một di tích, hiểu thêm một làn điệu dân ca mà còn là hành trình gieo mầm tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ cội nguồn. Khi người trẻ biết trân trọng những giá trị của quá khứ, di sản sẽ tiếp tục được lưu giữ, lan tỏa và phát huy trong đời sống đương đại.




