Phát triển kinh tế tập thể, với nòng cốt là các hợp tác xã (HTX), đang trở thành hướng đi quan trọng giúp đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại Đồng Nai thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước giảm nghèo bền vững.
Đồng Nai hiện có hơn 421.000 người thuộc 37 thành phần DTTS, chiếm gần 10% dân số. Giai đoạn 2026-2030, địa phương có 46 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong đó 3 xã thuộc khu vực đặc biệt khó khăn.
Tại những địa bàn này, việc phát triển HTX, tổ hợp tác được kỳ vọng khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết và phụ thuộc vào thương lái.
Nâng giá trị nông sản từ mô hình hợp tác xã
Điển hình là HTX Nông nghiệp điều hữu cơ trảng cỏ Bù Lạch tại xã Thọ Sơn, nơi đồng bào DTTS chiếm khoảng 48% dân số.
HTX xây dựng mô hình trồng rau nhíp hữu cơ dưới tán điều, kết hợp sơ chế, đóng gói và phân phối sản phẩm. Mỗi năm, đơn vị cung cấp khoảng 16 tấn rau nhíp cho các nhà hàng, cửa hàng thực phẩm an toàn tại nhiều tỉnh, thành phố. Sản phẩm đã được chứng nhận OCOP 3 sao.
Theo bà Thị Khưi, người dân tộc M’nông, Giám đốc HTX Nông nghiệp điều hữu cơ trảng cỏ Bù Lạch, đơn vị chú trọng kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, đầu tư bao bì và xây dựng nhãn hiệu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Thời gian tới, HTX tiếp tục liên kết với nông dân, mở rộng vùng nguyên liệu sạch và phát triển thêm các kênh phân phối.
Mô hình trồng rau nhíp dưới tán điều cho thấy khả năng tận dụng diện tích canh tác để phát triển thêm sản phẩm, tạo nguồn thu từ sản xuất xen canh.
Đặc biệt, việc áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP giúp nông sản địa phương có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, thay vì chỉ tiêu thụ nhỏ lẻ như trước.
Mở rộng liên kết, tạo sinh kế bền vững
Theo Liên minh HTX Đồng Nai, địa phương hiện có khoảng 670 HTX đang hoạt động, thu hút hơn 56.000 thành viên. Khu vực kinh tế tập thể ngày càng đóng vai trò quan trọng trong liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Bà Nguyễn Thanh Hiền, Phó Giám đốc phụ trách Liên minh HTX Đồng Nai, cho rằng cần tập trung xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, thay vì chỉ chú trọng tăng sản lượng.
Bên cạnh đó, các HTX cần được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng thị trường tiêu thụ, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động.
Đối với vùng đồng bào DTTS, việc phát triển các mô hình kinh tế tập thể phù hợp với điều kiện sản xuất, tập quán canh tác có ý nghĩa trong việc tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và ổn định đời sống.
Từ mô hình HTX Nông nghiệp điều hữu cơ trảng cỏ Bù Lạch, việc tổ chức sản xuất gắn với xây dựng thương hiệu, liên kết tiêu thụ cho thấy hướng phát triển có thể tiếp tục nghiên cứu, nhân rộng tại những địa bàn có điều kiện phù hợp.
Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS tại Đồng Nai.




