Nhu cầu tăng nhanh, hạ tầng chịu sức ép
Chiều 6-10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu chủ trì buổi làm việc với Bộ Công Thương về tình hình bảo đảm cung cấp điện và phát triển hạ tầng điện trên địa bàn thành phố trong quý IV-2026, kế hoạch năm 2027; tình hình triển khai các dự án điện theo Quy hoạch điện VIII và nhu cầu mới theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.
Từ yêu cầu bảo đảm điện trước mắt đến định hướng phát triển hạ tầng cho những thập niên tới, các ý kiến tại buổi làm việc cho thấy một vấn đề lớn hơn đang đặt ra: nếu hạ tầng điện không được chuẩn bị đi trước tốc độ phát triển của đô thị và nền kinh tế, chính năng lực cung cấp điện có thể trở thành điểm nghẽn đối với tăng trưởng của Hà Nội.
Theo báo cáo, giai đoạn 2025-2030, Hà Nội có 68 công trình điện cần triển khai, gồm 6 dự án nguồn, 4 trạm 500kV, 7 đường dây 500kV, 17 trạm 220kV và 34 đường dây 220kV. Đến thời điểm này, 8 công trình đã hoàn thành, 9 công trình đã khởi công, 40 công trình đang thực hiện đầu tư, 6 công trình đang nghiên cứu và 5 công trình chưa triển khai.
Tại buổi làm việc, khi được đặt vấn đề nếu hoàn thành toàn bộ các trạm 500kV và 220kV trong kế hoạch giai đoạn 2026-2030 thì có đáp ứng được nhu cầu hay không, đại diện ngành điện cho rằng vẫn chưa đủ. Nguyên nhân là các dự án đầu tư mới, các khu vực phát triển mới và những phụ tải lớn đang liên tục xuất hiện.
Đáng chú ý, nhu cầu điện mới không chỉ đến từ sự gia tăng dân số hay tiêu dùng dân cư. Các khu đô thị mới, hai bên sông Hồng, các dự án sản xuất quy mô lớn, trung tâm dữ liệu và những lĩnh vực sử dụng nhiều điện như các dự án công nghiệp công nghệ cao không thể vận hành nếu nguồn điện không đủ công suất, không bảo đảm độ ổn định cao. Các khu đô thị mới cũng không thể phát triển đúng quy hoạch nếu hạ tầng năng lượng được tính toán sau khi các công trình đã hình thành.
Theo báo cáo quy hoạch, nhu cầu phụ tải điện của Hà Nội được dự báo ở mức khoảng 43.053MW vào năm 2045 và 49.422MW vào năm 2065; tổng công suất trạm biến áp được tính toán tương ứng khoảng 51.664MVA và 59.306MVA.
Trong khi đó, Quy hoạch Thủ đô đến năm 2045 đặt ra yêu cầu hình thành 67 trạm 220kV với tổng công suất 52.650MVA, cùng 11 trạm 500kV với tổng công suất 58.500MVA. So với hiện trạng 15 trạm 220kV, tổng công suất 8.750MVA, khoảng cách về quy mô hạ tầng là rất lớn.
Những con số trên cho thấy đầu tư điện không thể chỉ giải quyết theo từng dự án riêng lẻ. Hà Nội cần một cách tiếp cận tổng thể, trong đó dự báo phụ tải, quy hoạch đất, giao thông và hạ tầng năng lượng phải được tính toán đồng thời.
Gỡ “nút thắt” chuẩn bị cho tăng trưởng
Thực tế triển khai các dự án điện trên địa bàn Hà Nội cho thấy, thách thức lớn không chỉ nằm ở nguồn vốn hay năng lực đầu tư. Nhiều dự án còn vướng về vị trí trạm, hướng tuyến, đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch và sự phối hợp giữa các địa phương.
Đặc thù của Hà Nội khiến bài toán này phức tạp hơn nhiều địa bàn khác. Quỹ đất hạn chế, mật độ dân cư cao, yêu cầu bảo vệ cảnh quan và không gian đô thị ngày càng lớn. Một hướng tuyến điện khi đi qua khu vực đô thị có thể liên quan đồng thời đến nhiều quy hoạch khác nhau.
Đơn cử, một số dự án đường dây 500kV, 220kV phải điều chỉnh hướng tuyến do yêu cầu phát triển địa phương. Một số tuyến vượt sông Hồng phải nghiên cứu chuyển từ phương án đường dây trên không sang cáp ngầm để phù hợp với quy hoạch khu vực. Khi phương án kỹ thuật thay đổi, hồ sơ đầu tư, quy hoạch chi tiết và thỏa thuận tuyến cũng phải thực hiện lại.
Đây là lý do lãnh đạo thành phố yêu cầu đối với từng dự án phải xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, nội dung vướng mắc, giải pháp xử lý và thời hạn hoàn thành, thay vì báo cáo chung chung về tình trạng “đang tháo gỡ”.
Cách làm này có ý nghĩa không chỉ với tiến độ của ngành điện. Một công trình truyền tải chỉ có thể hoàn thành khi hàng loạt thủ tục của thành phố, địa phương và các cơ quan trung ương được giải quyết đồng bộ.
Theo Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) Tăng Thế Hùng, trong số khoảng 15 dự án được theo dõi, phần lớn đã cơ bản thống nhất về vị trí, hướng tuyến; chỉ còn một dự án vẫn còn vướng mắc. Cục Điện lực và Sở Công Thương Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ hơn để xử lý những vấn đề phát sinh, nhất là đối với các công trình truyền tải có vai trò quan trọng với khu vực phía Bắc và Thủ đô.
Ở tầm dài hạn, vấn đề quan trọng hơn là đồng bộ giữa Quy hoạch Thủ đô và quy hoạch điện. Quy hoạch Thủ đô có tầm nhìn tới 100 năm, trong khi quy hoạch điện được phân kỳ theo những giai đoạn ngắn hơn. Nếu dự báo phụ tải của Hà Nội thay đổi nhanh mà chưa được cập nhật kịp vào quy hoạch điện, sẽ xuất hiện khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và kế hoạch đầu tư.
Vì vậy, việc nghiên cứu đưa một số dự án dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2031-2035 lên sớm hơn là cần thiết. Báo cáo của thành phố cũng đề xuất đẩy một số dự án thuộc giai đoạn 2031-2035 lên giai đoạn 2026-2030, đồng thời cập nhật các dự án mới theo Quy hoạch Thủ đô vào quá trình điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh yêu cầu, phải bảo đảm nguồn điện cho miền Bắc trong bối cảnh nhu cầu tiếp tục tăng, đồng thời đề nghị các công trình truyền tải phải được triển khai theo hướng đi trước nhu cầu. Với Hà Nội, yêu cầu này càng rõ nét bởi đây là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và an ninh của cả nước.
Một hướng đi đáng chú ý khác là phát triển hạ tầng điện phù hợp với không gian đô thị hiện đại. Với những khu vực mật độ xây dựng cao, việc nghiên cứu ngầm hóa đường dây, trạm điện 220kV cần được đặt ra ngay từ khâu quy hoạch. Cùng với đó, hạ tầng điện cần được tính toán đồng bộ với đường vành đai, đường xuyên tâm, đường sắt đô thị và các công trình giao thông lớn.
“Nếu làm tốt, một công trình giao thông được xây dựng có thể đồng thời tạo không gian cho hệ thống điện, viễn thông và các hạ tầng kỹ thuật khác, hạn chế tình trạng đào đường nhiều lần trong tương lai”, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài khẳng định.
Đây cũng là bài toán về hiệu quả kinh tế. Chi phí đầu tư công trình ngầm có thể cao hơn phương án trên không, nhưng cần tính đầy đủ giá trị quỹ đất, cảnh quan đô thị, chi phí giải phóng mặt bằng và lợi ích lâu dài của việc sử dụng không gian ngầm.
Cùng với hệ thống truyền tải, Hà Nội cũng cần nghiên cứu phát triển các nguồn năng lượng tại chỗ, nhất là tại những khu đô thị, khu vực phát triển mới và các phụ tải lớn. Điện mặt trời mái nhà và các giải pháp năng lượng phù hợp có thể góp phần giảm áp lực cho hệ thống, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư về nguồn điện sạch.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, bảo đảm điện không chỉ là đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt, mà còn gắn với an ninh, trật tự xã hội và vị thế của Thủ đô. Vì vậy, thành phố phải chủ động hơn trong chiến lược năng lượng, từ bảo đảm đủ điện, điện ổn định đến phát triển nguồn điện sạch, nhất là tại các khu đô thị và khu vực phát triển mới. Điện phải được tính toán ngay từ khi quy hoạch không gian phát triển, được đầu tư đồng bộ với giao thông và các hạ tầng kỹ thuật, đồng thời bảo đảm ngày càng ổn định, sạch và có khả năng dự phòng.
Nguồn: https://hanoimoi.vn/dien-phai-di-truoc-mot-buoc-de-ha-noi-tang-toc-1759772.html
