Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Khánh Hòa chủ động công tác dự báo mưa lũ những tháng cuối năm

- Thưa ông, những năm qua, vào các tháng cuối năm, Khánh Hòa thường xảy ra mưa lũ phức tạp, gây sạt lở, ngập lụt cục bộ. Đài Khí tượng thủy văn tỉnh dự báo tình hình mưa lũ trong những tháng còn lại của năm 2026 như thế nào?

Những tháng cuối năm 2026, dưới tác động của El Niño được dự báo có cường độ rất mạnh, Khánh Hòa có xu hướng nền nhiệt cao, lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm và mùa mưa có khả năng kết thúc sớm. Tổng lượng mưa dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5 - 20%. Tuy nhiên, mưa có thể phân bố không đều, tập trung trong một số đợt ngắn với cường suất lớn. Vì vậy, cần đề phòng lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt cục bộ, nhất là trong khoảng từ giữa tháng 10 đến tháng 11.

Với đặc điểm địa hình của Khánh Hòa, mưa lớn trong thời gian ngắn có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực miền núi như Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, Anh Dũng, Lâm Sơn, Bác Ái Tây. Ngoài ra, cần lưu ý các khu vực đồi núi có dân cư sinh sống ở phía bắc và phía nam Nha Trang, các sườn dốc, taluy, một số tuyến đường ven biển phía nam và các tuyến giao thông liên tỉnh đi Lâm Đồng, Đắk Lắk.

Đối với ngập lụt, các vùng trũng thấp ven sông và hạ lưu sông Dinh Ninh Hòa, sông Cái Nha Trang, sông Cái Phan Rang cần được đặc biệt lưu ý. Những khu vực có nguy cơ ngập gồm các vùng thấp trũng tại Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Diên Điền, Phan Rang, Đông Hải và Ninh Phước.

Do phần lớn các sông trong tỉnh có đặc điểm ngắn, dốc, thời gian tập trung nước nhanh, lũ có thể lên nhanh khi mưa lớn kéo dài hoặc dồn dập. Tình trạng này có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở vùng núi và ngập lụt tại các vùng thấp trũng, hạ lưu.

- Trước tình hình trên, Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Khánh Hòa có những giải pháp gì để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai trong những tháng cuối năm 2026, thưa ông?

Hiện nay, Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Khánh Hòa sử dụng các mô hình dự báo của Trung ương, kết hợp khai thác ảnh mây vệ tinh và dữ liệu radar thời tiết để theo dõi, dự báo diễn biến thời tiết. Các công cụ này hỗ trợ cảnh báo sớm nguy cơ lũ quét khoảng 1 - 3 giờ tại một số khu vực trọng điểm của tỉnh.

Tuy nhiên, dự báo lũ quét, sạt lở đất cục bộ vẫn là thách thức lớn. Các mô hình hiện nay chủ yếu đưa ra dự báo, cảnh báo trên diện rộng nên mức độ chính xác tại từng khu vực còn hạn chế. Chất lượng cảnh báo phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cường độ, tần suất mưa, cấu tạo đất, thảm phủ thực vật và độ dốc địa hình.

Bên cạnh đó, Đài ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống dự báo cực ngắn để phân tích, dự báo định lượng mưa theo từng giờ, góp phần nâng cao độ chi tiết của thông tin dự báo. Các công cụ ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data), trong đó có hệ thống giám sát thiên tai VNDMS, hỗ trợ tổng hợp, xử lý dữ liệu về địa hình, cấu trúc đất đá và lượng mưa; tính toán độ ẩm đất, xác định nguy cơ đất bão hòa để phục vụ cảnh báo sạt lở đất đến cấp xã.

Khi có hình thái thời tiết nguy hiểm có khả năng ảnh hưởng đến Khánh Hòa, Đài phát hành bản tin dự báo, cảnh báo trước từ 2 - 3 ngày; đồng thời thường xuyên cập nhật thông tin, báo cáo lãnh đạo tỉnh và Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai, Tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh. Thông tin cảnh báo cũng được chuyển đến các sở, ngành, xã, phường liên quan qua email, Zalo, điện thoại và các nền tảng phù hợp khác.

Đối với các hồ chứa, chủ hồ cần phối hợp với Đài xây dựng quy chế tiếp nhận bản tin dự báo, cảnh báo và chia sẻ dữ liệu theo quy định của pháp luật.

- Trong các đợt mưa lũ, trên mạng xã hội thường xuất hiện thông tin chưa được kiểm chứng, gây tâm lý hoang mang cho người dân. Ông khuyến cáo gì để người dân tiếp cận thông tin chính thống và chủ động ứng phó?

Trong mùa mưa lũ những tháng cuối năm, người dân cần thường xuyên theo dõi bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết từ các nguồn chính thống, trong đó có Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Khánh Hòa, hệ thống cảnh báo trực tuyến của ngành Khí tượng thủy văn, chính quyền địa phương và các cơ quan báo chí, đặc biệt là Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa.

Khi xảy ra bão, mưa lớn, lũ, lũ quét hoặc sạt lở đất, người dân cần chấp hành hướng dẫn của chính quyền địa phương và cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần chủ động theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo được phát trước, chuẩn bị phương án phòng tránh và sẵn sàng di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm khi có yêu cầu, không chủ quan trước những diễn biến bất thường của thời tiết.

- Trân trọng cảm ơn ông!

THÁI THỊNH (thực hiện)