Cần có chính sách, chế độ đãi ngộ phù hợp, tương xứng với trách nhiệm và khối lượng công việc, để cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác, gắn bó và cống hiến.

Dư địa ấy không tự nhiên mà có, mà phải được tạo dựng từ những điều kiện cụ thể, thiết thực, đó là từ nguồn lực phù hợp, đội ngũ cán bộ được bố trí đúng việc, đổi mới cách giao nhiệm vụ theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn. Khi được “tiếp sức” đúng và đủ, cấp xã không chỉ bớt gánh nặng mà thêm lực để bứt phá.

Tinh gọn để mạnh hơn, không phải để cơ sở “gồng” nhiều hơn

Từ thực tiễn vận hành ở cơ sở đặt ra một câu hỏi không thể né tránh: bộ máy đã tinh gọn, vậy công việc đã thực sự tinh gọn chưa? Bởi “gọn” về tổ chức không đồng nghĩa với “nhẹ” về công việc. Anh D.P.T, chuyên viên Văn phòng Đảng ủy xã Vị Thủy, TP Cần Thơ, cho biết sau sáp nhập, phạm vi công việc rộng hơn, nhiều lĩnh vực cùng lúc phải theo dõi, trong khi yêu cầu về tiến độ và chất lượng tham mưu ngày càng cao. Có những ngày, số văn bản cần tiếp nhận, nghiên cứu, xử lý lên đến hàng chục; chưa kể các nhiệm vụ đột xuất và những nội dung phải phối hợp với các bộ phận khác. “Điều tôi phải tập cho mình sau sáp nhập là biết việc nào cần ưu tiên trước, việc nào có thể xử lý sau; đồng thời phải tranh thủ phối hợp với anh em để công việc không bị dồn vào một người. Chứ nếu chỉ làm theo cách cũ thì rất khó đáp ứng yêu cầu”, anh D.P.T chia sẻ.

Khi khối lượng công việc tăng lên, giải pháp đầu tiên thường được nhìn thấy là cán bộ phải nỗ lực hơn, làm nhanh hơn, làm thêm giờ, thậm chí mang công việc về nhà. Sự tận tụy của đội ngũ cán bộ, công chức là cần thiết, nhất là trong giai đoạn bộ máy mới đang ổn định. Nhưng nếu sự vận hành của cả bộ máy trong thời gian dài phải dựa vào việc mỗi người cố gắng “gồng” thêm một phần, thì đó không phải là lời giải căn cơ cho bài toán tinh gọn. Một bộ máy thực sự tinh gọn phải giúp công việc được tổ chức khoa học hơn, trách nhiệm rõ hơn, thời gian xử lý ngắn hơn và nguồn lực được sử dụng đúng chỗ hơn; những nhiệm vụ nào có thể tích hợp, rút gọn hoặc chuyển sang môi trường số; những khâu trung gian nào có thể cắt giảm để thời gian được trả lại cho công việc chuyên môn.

Ở gốc độ khác, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, tạo điều kiện để cấp xã chủ động hơn trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ và giải quyết công việc ngay từ cơ sở. Tuy nhiên, qua thực tiễn vận hành, bên cạnh những kết quả bước đầu, vẫn còn những vấn đề đáng suy ngẫm.

Dẫn lại câu chuyện mà ông Đồng Văn Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ, nêu tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để thấy việc phân cấp, phân quyền còn tồn tại bất cập. Ông Đồng Văn Thanh cho biết vừa qua có trường hợp cấp phòng thuộc sở yêu cầu Đảng ủy UBND cấp xã phải trực tiếp làm việc là không đúng với phân cấp, phân quyền. Thứ hai là có những việc nội dung rất nhỏ nhưng vẫn triệu tập lên để giải quyết. Trong khi địa bàn thành phố rộng, có những nơi phải đi hơn hai tiếng đồng hồ mới tới, “chỉ cần cú điện thoại thôi là xong, sao phải mời lên mới được, kinh phí thì khó khăn, phương tiện cũng rất khó khăn”.

Từ thực tế trên đặt ra vấn đề cần quan tâm: cần phân biệt giữa tinh gọn tổ chức và tinh gọn công việc. Nếu giảm đầu mối nhưng vẫn giữ nguyên cách thức giao việc, quy trình xử lý, chế độ báo cáo và những yêu cầu hành chính chồng lấn như trước, áp lực cuối cùng vẫn sẽ dồn xuống người trực tiếp thực hiện. Khi đó, bộ máy có thể nhỏ hơn trên sơ đồ tổ chức nhưng chưa chắc mạnh hơn trong thực tế vận hành.

Ngược lại, nếu một nhiệm vụ được giao đúng người, một dữ liệu được khai thác nhiều lần, một quy trình được rút ngắn và một báo cáo được tích hợp thay vì yêu cầu nhiều lần, thì cùng một nguồn lực có thể tạo ra hiệu quả lớn hơn. Khi ấy, tinh gọn không còn là câu chuyện “bớt người”, mà trở thành câu chuyện làm thế nào để mỗi người làm đúng việc, đúng năng lực và có đủ thời gian cho những việc cần thiết nhất.

Tiếp sức bằng công nghệ

Sau sắp xếp, khi phạm vi công việc ở cấp xã rộng hơn, công nghệ cần được nhìn nhận như một nguồn lực để “tiếp sức” cho cán bộ cơ sở. Một thiết bị được đầu tư phải giúp giảm thao tác; một phần mềm được triển khai phải giúp rút ngắn thời gian; một hệ thống dữ liệu được xây dựng phải giúp hạn chế việc nhập lại thông tin. Đó cũng là thước đo để nhìn vào hiệu quả chuyển đổi số ở cơ sở.

Để công nghệ thực sự trở thành nguồn lực “tiếp sức” cho cấp xã, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của cơ sở. Theo ông Nguyễn Minh Trí, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Châu Thành, TP Cần Thơ, Trung ương và thành phố cần tiếp tục hoàn thiện các nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, liên thông và dễ sử dụng; đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng, thiết bị và đường truyền cho những địa bàn còn khó khăn.

Quan trọng hơn, các hệ thống công nghệ cần được thiết kế từ yêu cầu thực tế của cơ sở. Cấp xã không nên phải sử dụng quá nhiều phần mềm riêng lẻ, đăng nhập nhiều hệ thống hoặc nhập đi nhập lại cùng một loại dữ liệu. Những dữ liệu đã được cập nhật ở cấp trên cần từng bước được chia sẻ, khai thác dùng chung, qua đó giảm đáng kể thời gian tổng hợp báo cáo và xử lý thủ công.

Ông Nguyễn Minh Trí cho rằng, cùng với đầu tư công nghệ, Trung ương và thành phố cũng cần chuẩn hóa các biểu mẫu, chế độ báo cáo theo hướng dùng chung dữ liệu, hạn chế yêu cầu cấp xã cung cấp lại những thông tin cơ quan nhà nước đã có. Bởi khi một hệ thống có thể tự động tổng hợp số liệu, cảnh báo tiến độ hoặc cung cấp thông tin phục vụ chỉ đạo, đó không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là cách trực tiếp giảm áp lực cho cán bộ cơ sở.

Đừng để chính sách “đi sau” trách nhiệm

Đã có 15 năm công tác trong cơ quan nhà nước, anh N.V.K, chuyên viên Phòng Kinh tế tại một xã trên địa bàn TP Cần Thơ, vẫn gắn bó với công việc dù không ít lần trong lòng xuất hiện ý định tìm một hướng đi khác. Hiện nay, tổng tiền lương và phụ cấp của anh mỗi tháng chỉ khoảng hơn 10 triệu đồng. Với mức thu nhập ấy, việc bảo đảm cuộc sống cho gia đình không phải là chuyện dễ dàng, nhất là khi các khoản chi tiêu thiết yếu ngày càng nhiều. Anh chia sẻ, có đôi lần bản thân muốn “bỏ cuộc”, tìm một công việc khác có mức thu nhập tốt hơn để cải thiện cuộc sống. Nhưng rồi sau những lần cân nhắc, anh vẫn ở lại. “Làm ở cơ quan nhà nước lâu rồi nên đã quen với môi trường, công việc, đồng nghiệp. Nghỉ thì cũng tiếc, nhưng thực sự tôi rất muốn thu nhập được cải thiện để cuộc sống gia đình tốt hơn”, anh N.V.K nói.

Câu chuyện của người chuyên viên có 15 năm công tác không phải là câu chuyện về sự thiếu trách nhiệm hay thiếu gắn bó với công việc. Ngược lại, đó là trăn trở rất đời thường của người đang làm việc trong khu vực công: khi trách nhiệm ngày càng nhiều, yêu cầu công việc ngày càng cao, thu nhập liệu đã tương xứng với công sức bỏ ra?

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21-5-2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp đã đặt mục tiêu xây dựng chính sách tiền lương khoa học, minh bạch, phù hợp thực tiễn; tạo động lực nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời bảo đảm đời sống của người hưởng lương và gia đình.

Đáng chú ý, ngày 29-8-2026, Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công đã ban hành kế hoạch nghiên cứu, xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội để trình Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vào tháng 3-2027. Nội dung đang được nghiên cứu bao gồm đánh giá toàn diện chính sách tiền lương, bảng lương và các chế độ phụ cấp.

Thông tin về định hướng tiếp tục nghiên cứu mô hình 5 bảng lương và 9 chế độ phụ cấp mới cũng đang được cán bộ, công chức quan tâm. Đây vốn là những nội dung được xác định trong quá trình triển khai Nghị quyết 27-NQ/TW.

Với anh N.V.K, những thông tin ấy đem lại nhiều kỳ vọng. Anh và đồng nghiệp mong rằng nếu chính sách tiền lương được cải cách, thu nhập sẽ từng bước được cải thiện, qua đó giúp họ giảm bớt áp lực cuộc sống và yên tâm hơn với công việc đang làm. “Chúng tôi không mong gì quá lớn, chỉ mong chính sách mới tính đúng hơn đến công việc, trách nhiệm và để người làm công ăn lương như chúng tôi có thể sống được bằng đồng lương của mình”, anh N.V.K bày tỏ.

Khi trách nhiệm tăng lên, chính sách cũng cần bước cùng một nhịp. Và khi người cán bộ, công chức có thể yên tâm rằng công sức, trách nhiệm và năng lực của mình được ghi nhận tương xứng, họ sẽ có thêm động lực để tiếp tục gắn bó, cống hiến cho công việc và cho bộ máy mà mình đang phục vụ.

Bài, ảnh: TRƯỜNG SƠN

Bài cuối: Bộ máy mới, cán bộ phải “mới” về năng lực

Nguồn: https://baocantho.com.vn/bai-3-muon-co-so-manh-phai-tiep-suc-cho-co-so-a217285.html